W każdym kolorowym magazynie namawiają nas do zakupu suplementów, a apteki są nimi wręcz zasypane. Są to tabletki z całą gamą witamin i minerałów bądź też specjalne zestawy na porost włosów, koncentrację, ładną cerę, zmniejszenie apetytu na słodycze… można by mnożyć przykłady. Ale czy nadmiar witamin może szkodzić? Trzeba pamiętać, że nadmiar takich składników może nie tylko nie dawać zadowalających efektów, lecz także czasami być wręcz toksyczny! Pomimo wielu apeli o szkodliwości niekontrolowanego przyjmowania suplementów, świadomość konsumentów jest wciąż niewielka.

Hiperwitaminoza to zespół objawów chorobowych, który wywołany jest nadmiarem witamin w organizmie. Ze zbyt dużym spożyciem witamin rozpuszczalnych w wodzie organizm jest sobie w stanie poradzić, wypłukując je wraz z moczem. Inaczej przedstawia się sytuacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – ich nadmiar grozi „przedawkowaniem”.

Również łykanie jednego, dwóch wybranych składników może mieć fatalne skutki. Nadmiar jednego ze składników może wpływać na wchłanianie i metabolizowanie innych, jak to się dzieje np. w przypadku antagonistycznego działania wapnia i magnezu. Nadwyżka któregoś z nich skutkuje mniejszym przyswajaniem drugiego.

 

Składnik

Do czego może doprowadzić nadmiar witamin?

Witamina A

Ociężałość, ospałość, owrzodzenia skóry i łysienie, łamliwość kości, utrata apetytu, zahamowanie wzrostu, zaburzenia pracy nerek

Witamina D

Utrata łaknienia, nudności, biegunka, bóle głowy i brzucha, bóle stawów i mięśni, zaburzenia rytmu pracy serca, pocenie się, ospałość

Witamina E

Zmęczenie, senność, bóle głowy, osłabienie mięśni, podwójne widzenie, zaburzenia jelitowe

Witamina K

Anemia hemolityczna (z rozpadu krwinek), żółtaczka

Witamina C

Sensacje żołądkowe, większe ryzyko kamieni nerkowych

Cynk

Wymioty, wtórny niedobór miedzi, niedokrwistość

Sód

Nadciśnienie, obrzęki, przewodnienie

Fluor

Wypłukiwanie wapnia z kości

Magnez

Mniejsze przyswajanie wapnia, biegunki, osłabienie

Chrom

Zaburzenia działania insuliny, być może działanie nowotworowe

 

Witaminy syntetyczne

Drugim problemem jest szkodliwe działanie przeciwutleniaczy podawanych w za dużych ilościach, kiedy to tracą swoje właściwości i stają się prooksydacyjne. Również niektóre grupy ludzi (jak np. palacze) powinny uważać na duże dawki antyoksydantów. Pacjenci palący tytoń, przyjmujący suplementację β-karotenów oraz witaminy A, cechowali się prawie 30% wzrostem zachorowalności na raka płuc i o 17% wyższą śmiertelnością. Badanie, choć miało trwać 6 lat, zostało przerwane po 4 latach. Również nadmiar witaminy E wydaje się groźny (ryzykozawału serca i śmierci sercowo-naczyniowej).

Powodów, dla których syntetyczne „witaminy” nie działają tak, jak trzeba, może być wiele. Z pewnością duży wpływ ma fakt sztucznego wyizolowania tychże składników, podczas gdy w naturze towarzyszą im inne, które wzajemnie wspierają swoje działanie. Natura stworzyła idealne proporcje, których człowiek nie umie naśladować.

Zdrowa dieta

Po raz kolejny okazuje się, że najbezpieczniej jest zainwestować w zdrową, urozmaiconą dietę, dostarczającą wszystkich niezbędnych składników w niezbędnych ilościach. Trudno wtedy o nadmiar któregoś ze składników.

Jeżeli z jakichś przyczyn wciąż zamierzasz stosować suplementy, warto podsumować ogólną ilość przyjmowanych witamin i składników mineralnych. Często już sama zawartość tabletek i wzbogacanych produktów (płatki śniadaniowe, soki, mleko, margaryna, słodycze…) przekracza RDA  czyli zalecane dzienne spożycie.

Artykuł ZWERYFIKOWANY PRZEZ: mgr Urszula Bieniek

Dietetyk, autorka wielu publikacji dotyczących żywienia.

 

 

Bibliografia

  • Sikorski Z.E. Chemia żywności - odżywcze i zdrowotne właściwości składników żywności, Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, Warszawa 2009, ISBN 978-83-204-3630-3
  • Wawer I. (red.), Leki i mikroskładniki odżywcze, MedPharm, Wrocław 2011, ISBN 978-83-60466-84-1
  • Iwanow K., Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B. Liczmy witaminy w diecie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3810-1
  • Miller E.R., Pastor-Barriuso R., Dalal D., Meta-analysis: high-dosage vitamin E supplementation may increase all-cause mortality, Ann Intern Med, 2005 Jan 4, 142(1), 37-46